1.  کاغذ روزنامه (News Print) : کاغذ روزنامه از خمیر مکانیکی ، که مقداری خمیر شیمیایی نیز در آن وجود دارد ، تهیه می شود . این نوع کاغذ برای چاپ روزنامه و مواد چاپی  شبیه به کار روزنامه استفاده می شود ، مانند بعضی از ژورنال های خانگی .

کاغذ روزنامه به شکل پرداخت نشده تولید می شود و به همین دلیل خاصیت جذب مرکب در آن زیاد است . اما به دلیل استفاده از خمیر مکانیکی در حجم بالا با قرار گرفتن در مقابل نور و تابش خورشید به سرعت تغییر رنگ می دهد . کاغذ روزنامه از ارزانترین نوع کاغذ چاپ است که به صورت رول یا ورق عرضه می شود و برای چاپ با روش لترپرس و افست بدون خشک کن آماده شده و گرماژ آن معمولا بین 45 تا 50 گرم در هر متر مربع است .

  2.     کاغذ مکانیکی  Mechanical Printing))  :

 کاغذ و کاغذ سازی اسکناس :

کاغذ: ورقه نازک هموار که معمولا از الیاف گیاهی ساخته می شود ولی ان را از مواد لیفی دیگر هم  می سازند ، وبه طور عمده برای نوشتن و چاپ کردن به کار می رود. ولی موارداستعمال متعدد دیگر نیز دارد .

کلمه کاغذ ظاهرا از زبان سانسکریت وارد زبان فارسی شده است . لفظ اروپایی برای کاغذ از کلمه پاپیروس یونانی گرفته شده است و ضمنا قرطاس مصری را از آن می ساختند.

کلمه قرطاس که امروزه به معنی کاغذ به کار می رود خودماخوذ از کلمه یونانی خارتس است ، به معنی چیزی که بر آن می نویسند و معادل آن در عربی ورقه و صحیفه است.

ربع تا ثلث کاغذ نو از کاغذ های مستعمل ساخته می شود. جسم کاغذ الیاف به هم آمیخته سلوز است که از حدود 1860 به اینطرف عمدتا از چوب به دست می آید . تکه های پارچه ( معمولا پنبه ای ) که از کارخانه های بافندگی و لباس دوزی به دست می آید برای ساختن کاغذ های تحریری و کاغذ هایی مانند کاغذ سیگار و نظایر آن به کار می رود . برای کاغذ ای خاص دیگر یا در جاهایی که چوب در دسترس نیست از نیشکر شیره گرفته، خیزران ،ساقه کتان مانیل ، کاه و الیاف دیگر استفاده می شود.

ولی قسمت عمده کاغذ جهان از مغز چوب به دست می اید. مغز چوب مکانیکی یا چوب اسیاب شده برای ساختن کاغذ روزنامه و دستمال کاغذی و سایر انواع کاغذ ارزان قیمت به کار می رود. ماده لینین چوب که الیاف را به هم می چسباند در کاغذ باقی می ماند و همین ماده است که سبب زرد شدن رنگ کاغذ در مقابل نور می شود ، مغز چوبی که از طریق شیمیایی بدست می اید تقریبا سلولز خالص است و ان را از جوشاندن همراه با فشار تراشه های چوب با یکی از سه ماده شیمیایی سود، سولفلت، یا سولفیت که لینین را حل می کند به دست می اورند.

سپس مغز چوب را می شویند و سفید می کنند و از غربال می گذرانند و ان را می زنند و خوب مخلوط می کنند. چون اب از غربال می گذرد ، ورقه ای از الیاف تشکیل می شود که به سبب کان

خوردن در امتداد های مختلف در هم می روند و به ورقه ، شکلی حصیر مانند میدهند. یک تسمه

نمدین و مرطوب بر غربال فشار می اورد و کاغذ را از روی ان بر می دارد و سپس ان را به نودرد های خشک کننده منتقل می کند. در پایان این عملیات ، کاغذ از میان نورد هایی اهنین می گذرد که ان را می فشارند و سطحش را صاف می کنند.

برای ان که بافت و خاصیت چاپ پذیری و مقاومت کاغذ را بهتر کنند ، موادی اضافی بر خمیر ان می افزایند . برای ان که چاپ حروف و مخصوصا تصاویر با دانه های ریز بهتر شود، کاغذ مخصوص چاپ کتاب را با قشری از گل چینی مخلوط با نوعی چسب می پوشانند . برای انکه مرکب بر کاغذ تحریر پخش نشود صمغ ((راتیانج )) به خمیر ان اضافه می شود . کاغذ دیواری ضخیم است و  برای انکه اب نگیرد راتیانج به ان می زنند، و سطح ان را برای چاپ کردن نقشهای مورد نظر بر ان، مانند کاغذ کتاب اهار می زنند . کاغذ مستحکم لفاف و کیسه ، کاغذ کرافت است که از لینین حل شده در سولفات ساخته می شود.

ظاهرا کاغذ را مرد چینی به نام (( تسان لون )) در حدود 105 م اختراع کرد و در چنین مراحلی تکامل خود را پیمود . کاغذ چینی مخلوطی از پوست درخت و کنف بود. کاغذ سازی در حدود 610 م به ژاپن و در 751 م به سمرقند راه یافت . در اواسط قرن دوم هجری کاغذ از سمر قند به بلاد اسلامی رسید. گویند (( فضل ابن یحیی برمکی )) نخستین کسی بوده است که در بغداد کارخانه کاغذ سازی دایر کرد. در قرن 4 هـ ق کاغذ سازی در بغداد رواج تام داشت.

(( ابن الندیم )) از شش نوع کاغذی که در عهد او معروف بوده نام می برد، و می گوید کتاب را از کاغذ خراسانی می ساختند. از مشهور ترین شهر های ایران که در کاغذ سازی شهرت داشته (خونا )) یا ((خونج )) بوده که در زمان ((یاقئت)) به کاغذ کنان معروف بوده است . کاغذ در حدود 900 م توسط مسلمانان به مصر و در حدود 1150 م توسط مورها به شاطلبه در اسپانیا رسید.

کاغـذسازي علاوه بر يك صنعت ،يك هنر است. تنها بـه حركت در آوردن ماشين آلات كافـي نيست بلكه در هر لحظه تغييرات در نرم افزار و سخت افزار را بايد به محصولي تبديل كرد كه ذاتاً، به طور دائم درحال تغيير است زيرا پيوند الياف و چيدمان آنها در شرايط مختلف قابل تعريف و تغيير است .صنعت ساخت كاغذ اسكناس به مراتب پيچيده تر از كاغذ چاپ و تحرير و بقيه محصولات مشابه مي باشد زيرا در درجه اول مسئله امنيت ملي كشور مطرح است و در درجه دوم حفظ استانداردهاي بسياري كه براي اين كاغذ تعريف شده ملاك مي باشد .

چطور اسکناس‌ در ماشین لباسشویی سالم مي‌ماند؟

شايد مثل هزاران نفر دیگر، براي‌تان پيش آمده كه در حالیکه پیراهن‌تان در ماشین لباسشویی در حال چرخ خوردن است، ناگهان متوجه شده‌اید مقداری اسکناس در جیب‌تان داشتید و آن را کاملا فراموش کرده بودید.

خوشبختانه پس از دقایقی وقتی کار ماشین تمام می‌شود و پیراهن را بیرون می‌آورید، می‌بینید که اسکناس‌تان صحیح و سالم مانده و شما زیاد متضرر نشده‌اید! حال چطور ممکن است که یک ورق کاغذ از میان آن همه آب سالم بیرون بیاید؟

كاغذ‌هاي معمولي، كاغذهاي اسكناس

کاغذهای معمولی همچون کاغذ دفترچه های یادداشت و روزنامه‌ها از سلولز ساخته شده‌اند که از درختان به‌دست می‌آید.

درختان طی مراحلی به فیبرهای چوبی تبديل می‌شوند و فیبرهای سلولزی انتخاب شده و پس از نازک‌سازی به شکل ورقه‌های کاغذ در می‌آیند.

کاغذ پول اما از نوعی مواد ریش‌ریش‌شده به‌دست می‌آید. پنبه یا بافت کتان کوبیده می‌شود تا از آنها فیبرهای پنبه یا کتان به‌دست آید.

حتماً تا به‌حال نوعی از این مواد را در کاغذهای مخصوص " کتان نرم"  که نوشتن روی آنها بسیار راحت‌تر است، دیده‌اید. این کاغذها نیز دقیقاً به همان صورت تهیه می‌شوند.

اثبات شده که این نوع کاغذهای ریش‌ریش‌شده، در زمان خیس شدن در مقایسه با کاغذهای معمولی خیلی بهتر مقاومت نشان می‌دهند.

کاغذهای معمولی آب را جذب می‌کنند و خیلی زود از هم گسیخته می‌شوند و به‌همین دلیل هرگز از ماشین لباسشویی سالم بیرون نمی‌آیند، در حالی‌که کاغذهای پول بهتر عمل می‌کنند.

شما نیز با وجود این کاغذهای مقاوم دیگر نگران اسکناس‌های خود داخل ماشین لباسشویی نباشید.

چاپ کاغذ اسکناس :

چاپ اسکناس بصورت افست خشک انجام میشه و کاغذ مورد استفاده اون هم یک کاغذ امنیتی از جنس پنبه و فراوری شده به روش mould cylinder هست که در حین فراوری به روش مذکور با یک توری به اسم wire که قبلا روی اون طرحهای واترمارک حک شده (به روش CNC) در بعضی از نقاط اون طرحهایی به نام واترمارک ایجاد می کنند که در مقابل نور شدید قابل رویته. مثل عکس امام(ره) یا حسین فهمیده در قسمت بدون چاپ اسکناسها. اون نوار امنیتی متالایز یا در اسکناسهای کوچکتر پلی استر هم در همین مرحله در خمیر کاغذ به شکل رول قرار داده میشه. ضمنا در طول همین فرایند الیاف حساس به خمیر کاغذ اضافه میشه که به رنگهای آبی، زرد، قرمز و سبز در برابر نور فرابنفش دیده میشن.( البته در موارد هم اين نوع چاپ ها تركيبي از تمامي چاپ ها به خصوص هليوگراوور است )

تاريخچه نشر اسکناس در جهان و ايران :

اگر از دوران ماقبل تاريخ که هر کس هر چيزي را مي‌خواست به زور به دست مي‌آورد بگذريم، بشر نيمه متمدن مي‌دانست که بايد براي هر چيزي بهاي آن را پرداخت کند و بنابراين به مبادله پاياپاي کالا روي آورد.

در جوامع مختلف، برخي کالاهاي خاص داراي ارزشي بيش از بقيه بودند و عملاً به عنوان معادل‌هاي پول در مبادلاتمورد استفاده قرار مي گرفتند. با اين تفاوت که کمي از پول بزرگتر بودند و در جيب - البته اگر جيبي وجود داشت - جا نمي‌شدند!

به‌عنوان مثال، اين کالاي با ارزش در يونان قديم، گاو نر؛ در سريلانکا فيل و در برونئي جمجمه انسان بود!با پيشرفت تمدن بشري، به تدريج فلزات و اشياي زينتي و از جمله طلا و نقره به‌عنوان معادل‌هاي پول به‌کار رفتند و به دنبال آن، براي اولين بار در«ليدي» (آسياي صغير)، سکه ضرب شد.

اولين سکه ايراني هم در زمان داريوش و از جنس طلا ضرب شد که نويسندگان يوناني آنرا به نام خود داريوش، «دريکوس» مي‌نامند. پس از ضرب سکه ساليان طولاني سپري شد تا بشر به فکر استفاده از اسکناس افتاد.

چيني‌ها اولين کساني بودند که در اواسط  قرن دهم ميلادي چيزي شبيه به اسکناس ابداع کردند و نام آنرا چاو گذاشتند ولي اولين اسکناس تقريباً امروزي، در 5 ژانويه سال 1691 ميلادي در بانک استکهلم چاپ شد و هم اکنون در موزه اين بانک نگهداري مي‌شود.

اين ابتکار بعدها در ساير کشورهاي دنيا هم متداول شد و اسکناس‌هاي کاغذي جاي سکه را گرفتند.ريشه لغت اسکناس، «آسي‌نيا»‌ي فرانسوي است که در زبان فارسي با تغيير لفظي در دوران فتحعلي شاه قاجار، به صورت اسکناس در‌آمد.

در اواخر قرن هفتم هجري (اواخر قرن 13 ميلادي)، خالي شدن خزانه کيخاتو - ايلخان مغول در ايران- فکر او و وزيرش صدر جهان را به خود مشغول کرده بود. عزالدين مظفر از نزديکان صدر جهان که از وجود پول کاغذي در چين خبر داشت، به کيخاتو پيشنهاد داد که پول کاغذي را در ايران رواج دهد. کيخاتو هم دستور داد که مردم زر و سيم را به «چاوخانه» تحويل دهند و بجاي آن پول کاغذي «چاوه» بگيرند.

اين دستور باعث ناراحتي  شديد مردم شد و چنان آشوبي به وجود آورد که کيخاتو بلافاصله مجبور شد اين فرمان را لغو کند و به اين ترتيب، انتشار اولين اسکناس ايراني بدون اينکه جريان کامل پيدا کند متوقف شد.

اما اولين اسکناس رسمي ايران توسط بانک شاهنشاهي ايران - که طبق قرارداد رويتر، حق انحصاري نشر اسکناس به آن اعطا شده بود - انتشار يافت. اين اسکناس‌ها در ابتدا چندان مورد اقبال عمومي قرار نگرفت و بنابراين از طرفي دولت انگلستان، اسکناس‌هاي دولت شاهنشاهي را تضمين کرد و از سوي ديگر مجلس شوراي ملي، با تصويب قانوني، استفاده از اسکناس‌هاي دولت شاهنشاهي  را اجباري کرد.

بانک شاهنشاهي تا سال 1309 هجري شمسي به فعاليت خود در زمينه نشر اسکناس ادامه داد. در اين سال، امتياز حق انحصاري نشر اسکناس، به مبلغ 200 هزار ليره انگليس توسط دولت ايران خريداري شد و به بانک ملي ايران واگذار گرديد و اولين اسکناس بانک ملي، در اول فروردين ماه سال 1311 (تنها 75 سال قبل) منتشر شد.

بانک ملي تا سال 1339 اقدام به نشر اسکناس کرد ولي در آن سال، با تاسيس بانک مرکزي ايران، حق انحصاري نشر اسکناس به بانک مرکزي محول شد. با اين توضيح که چاپ اسکناس تا سال 1362 در خارج از کشور (عمدتا در كشور انگلستان)و به سفارش ايران انجام مي‌شد و از آن سال، چاپ اسکناس در کشور شروع شد. ضمن اينکه تا حدود 6 سال پيش، کاغذ اسکناس به‌طور کامل از خارج از کشور وارد مي‌شد که با تأسيس کارخانه توليد کاغذ اوراق بهادار، تمامي اسكناس ها روي كاغذ ايراني به چاپ مي رسد

كاش مي‌شد پول‌ها را شست :

همين چند ماه قبل بود كه وزير سابق اقتصاد در يك همايش اقتصادي جمله‌اي گفت كه باعث شد همه خبرنگاران بدون توجه به مفاهيم اقتصادي كه آقاي وزير به آن پرداخته بود، آن يك جمله بي‌ربط را تيتر خبرهايشان كنند.

دكتر دانش‌جعفري به شاخص‌هاي منتشر شده از سوي بانك جهاني اشاره كرد و گفت: شاخص رابطه سلامت و بهداشت عمومي‌ با اسكناس نشان مي‌دهد كه اسكناس 70 نوع بيماري را به انسان منتقل مي‌كند و به همين ترتيب هر چه نقل و انتقال اسكناس كاهش يابد بهداشت عمومي‌ نيز افزايش مي‌يابد.

ماجراي انتقال انواع بيماري‌ها از اسكناس، يك باور قديمي است كه تقريباً همه مردم آن را شنيده‌اند و خيلي‌ها هم در موردش وسواس دارند و البته اين وسواس، بد هم نيست.

اما نكته اينجاست كه تاكنون، مطالعات كمي در اين‌باره صورت گرفته و به همين خاطر، انتقال بيماري‌هاي عفوني از اسكناس، بيش از اين‌كه يك يافته علمي باشد، يك باور عمومي است.

تازه‌ترين مطالعه‌اي كه در اين باره انجام شده و آسوشيتدپرس آن را نقل كرده اين است كه ويروس آنفلوانزا مي‌تواند تا ۱۷ روز روي اسكناس زنده بماند.

به گزارش اين خبرگزاري، ئيوتوماس، زيست‌شناس و ويروس‌شناس بيمارستان دانشگاه ژنو سوئيس گفته است: مي‌دانيم اين ويروس را كه به پول منتقل مي‌كنيم، مي‌تواند آن قدر قوي باشد كه افراد ديگر را پس از مدت دو هفته مبتلا كند. اما آنچه كه هنوز نمي‌دانيم اين است كه آيا ويروس قرار گرفته بر روي پول مي‌تواند به پوست شخص منتقل شده و انسان را به بيماري مبتلا كند يا خير؟

ظاهراً اين تحقيق كه در چهارمين كنفرانس گزينه‌هاي كنترل آنفلوانزا در تورنتوي كانادا ارائه شده، با حمايت مالي بانك‌هاي سوئيس انجام شده و بانكداران سوئيسي در برنامه‌ريزي براي اتخاذ تدابير لازم در صورت وقوع يك بيماري همه‌گير مثل آنفلوانزا، تصميم گرفته‌اند به اين پرسش پاسخ دهند كه آيا پول مي‌تواند عاملي براي انتقال بيماري باشد يا نه.

توماس و همكارانش با انجام يك سلسله مطالعات دريافتند، انواع رايج گونه‌هاي آنفلوانزا از جمله آنفلوانزاي ويسكانسين ۲۰۰۵ A مسكو ۱۹۹۱ A و هنگ كنگ ۲۰۰۱ B مي‌توانند از 2 تا ۷۲ ساعت بر روي اسكناس زنده بمانند. توماس البته افزوده كه در يك آزمايش، زماني كه اين ويروس با خلط مخلوط شده و به پول افشانده شد، توانست تا ۱۷ روز زنده بماند.

به اين ترتيب معلوم شده كه تمامي آلودگي‌هاي سطوح محيطي مانند اسكناس بايد بعنوان يك عامل بالقوه براي سرايت بيماري آنفلوانزا تلقي شود.

البته محققان در تلاشند كه بتوانند اين مشكلات را از طريق ديگري حل كنند. آيا مي‌شود اسكناس‌هايي چاپ كرد كه قابليت شست‌‌و شو داشته باشند؟ در همين راستا بانك مركزي هنگ كنگ اخيراً اقدام به انتشار اسكناس‌هاي ۱۰ دلاري با جنس پليمر كرده است. اسكناس‌هاي جديد از تاريخ نهم جولاي ۲۰۰۷ يعني هجدهم تيرماه جاري به تدريج وارد گردش پولي هنگ كنگ خواهد شد. مزيت ديگر اين اسكناس‌ها سازگاري آنها با محيط زيست به لحاظ قابليت بازيافت آنها ذكر شده است.

در حال حاضر 3/7 ميليارد برگ اسكناس در ايران در دست مردم است كه با توجه به جمعيت 70 ميليون نفري كشور سرانه هر فرد 100 برگ مي‌شود. اين در حالي است كه در كشور‌هاي صنعتي سرانه هر فرد 12 تا 16 برگ اسكناس است و حتي سرانه اسكناس براي هر فرد هندي و پاكستاني 40 تا 50 برگ است. در ايران، سالانه 120 ميليارد ريال بابت جمع‌آوري و امحاي اسكناس‌ها هزينه مي‌شود.

ویژگی‌های امنيتی اسکناس‌ها:

ويژگی‌های امنيتی اسکناس به شما کمک می‌کند تا به راحتی اسکناس‌های واقعی را از موارد تقلبی و جعلی آنها تشخيص دهيد.

در اسکناس‌های صادره توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ايران موارد متعددی از خصوصيات امنيتی وجود دارد که تشخيص آنها با اندکی دقت برای شما آسان خواهد بود.

در بيشتر موارد بهتر است به يک خصيصه اکتفا نکنيد بلکه موارد بيشتری را جهت حصول اطمينان بيشتر بررسی نمائيد. دقت داشته باشيد که نگهداری و استفاده از اسکناس‌های جعلی پيگرد قانونی دارد.

در این جا به 2 پول رایج اشاره ی می کنیم :

ويژگي‌هاي امنيتي اسكناس‌هاي 2000 و 20000 ريالي

به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از سايت بانك مركزي، ويژگي‌هاي امنيتي اسكناس به شما كمك مي‌كند تا به راحتي اسكناس‌هاي واقعي را از موارد تقلبي و جعلي آنها تشخيص دهيد.

در اسكناس‌هاي صادره توسط بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران موارد متعددي از خصوصيات امنيتي وجود دارد كه تشخيص آنها با اندكي دقت براي شما آسان خواهد بود.

در بيشتر موارد بهتر است به يك خصيصه اكتفا نكنيد بلكه موارد بيشتري را جهت حصول اطمينان بيشتر بررسي نمائيد. دقت داشته باشيد كه نگهداري و استفاده از اسكناس‌هاي جعلي پيگرد قانوني دارد.

در زير ويژگي‌هاي امنيتي اسكناس‌هاي 2000 ريالي و 20000 ريالي به تفكيك هر اسكناس آورده شده است.

الف: ويژگي‌هاي امنيتي اسكناس‌هاي 2000 ريالي :

1- چاپ برجسته

تصوير حضرت امام خميني(ره) در سمت راست با چاپ برجسته.

2- واترمارك

طرح تصوير حضرت امام خميني (ره) در سمت چپ و در خميره كاغذ (واترمارك) كه در مقابل نور از دو طرف قابل رويت است و همانند طرح تصوير واترمارك اسكناسهاي سري قبل است.

3- نخ امنيتي

نخ امنيتي از نوع پلي‌استر با نوشته بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در درون كاغذ قرار گرفته است كه در مقابل تابش اشعه ماوراء بنفش به رنگهاي سبز و آبي و قرمز نمايان مي‌گردد.

4- نشانه برجسته براي تشخيص نابينايان

سمت چپ و پايين دو نقطه به صورت برجسته براي سهولت شناسايي اين اسكناس توسط عزيزان روشندل در نظر گرفته شده است.

5- سيترو

سمت چپ و پايين (سمت راست مشخصه موضوع بند 4) بخشي از مبلغ اسمي اسكناس به صورت لاتين (2000) چاپ شده كه با چاپ قسمت مكمل آن در پشت اسكناس در مقابل نور قابل رويت مي‌باشد.( طرح SeeThrough)

6- تصوير مخفي

طرح تصوير مخفي در قسمت وسط و پاييني روي كتيبه قهوه‌اي رنگ مبلغ اسمي اسكناس به صورت لاتين(2000) به طور مخفي چاپ شده است كه با قرار دادن اسكناس در حالت افقي و در مقابل نور قابل رويت مي‌باشد.

7- ريزچاپ (ميكروپرينت)

عبارت «جمهوري اسلامي ايران» در مستطيل هاي كوچك بنفش رنگ در قسمت بالاي اسكناس به صورت ريزچاپ (ميكروپرينت) درج گرديده است كه با ذره‌بين قابل رويت است.

8- شماره سريال زير نور ماوراء بنفش

شماره سريال اسكناسها به رنگ قرمز در قسمت پايين سمت راست و بالاي سمت چپ با استفاده از مركب فلورسنت چاپ شده است كه زير نور ماوراءبنفش به رنگ طلائي قابل رويت مي‌باشد.

9- چاپ برجسته

بخش هايي از اين اسكناس داراي چاپ برجسته مي باشد كه برجستگي اين سطوح در مقايسه با چاپ هاي ديگر به سادگي بوسيله انگشتان دست قابل لمس است.

10- فيبرهاي نامرئي فلورسنت

استفاده از فيبرهاي نامرئي فلورسنت در خميره كاغذ به رنگهاي سبز ، آبي ، قرمز و زرد در رو و پشت اسكناس كه مقابل تابش اشعه ماوراءبنفش قابل رويت است.

11- مركب فلورسنت

استفاده از مركب فلورسنت در بخش اعظم سطح اسكناس و بخشي از پشت اسكناس كه در زير نور ماوراءبنفش به رنگ سبز روشن ديده مي‌شود.

ب: ويژگي‌هاي امنيتي اسكناس‌هاي 20000 ريالي :

1- نخ امنيتي

نخ امنيتي اين اسكناس از نوع پنجره اي با روكش فلزي است و آرم بانك مركزي نيز در زمينه آن به چشم مي خورد ، اين نخ درون خميره كاغذ مي باشد و فقط بخش هايي از آن در سطح كاغذ نمايان است.

2- ريزچاپ برجسته

ريزچاپ برجسته با نوشته " بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران " كه با استفاده از وسايي بزرگ نمايي ( ذره بين ) به سادگي قابل رؤيت مي باشد.

3- ريزحروف برجسته منفي، مثبت

ريزحروف برجسته جمله " جمهوري اسلامي ايران " بصورت مثبت و منفي در طرح گنجانده شده كه با استفاده از ذره بين به سادگي قابل رؤيت مي باشد.

4- نشانه برجسته براي تشخيص نابينايان

علامت مخصوص در گوشه اسكناس بطور برجسته براي شناسايي آن توسط افراد نابينا بصورت سه دايره كه به آساني قابل لمس مي باشد.

5- واتر مارك

تصوير حضرت امام (ره) بصورت سه بعدي در خميره كاغذ وجود دارد كه براي رؤيت آن بايد اسكناس را در مقابل تابش نور مستقيم قرار داد.

6- طرح زمينه خطي

كليه طرح هاي زمينه اين اسكناس بصورت خطي و با رنگ هاي متفاوت مي باشد.

7- سيترو

اين قسمت از اسكناس در مقابل نور، نمايشگر عدد 20000 است.

8- ريزمتن برجسته

ريزمتن برجسته عدد 20000 روي گنبد كه با ذره بين قابل رؤيت مي باشد.

9- چاپ برجسته

بخش هايي از اين اسكناس داراي چاپ برجسته مي باشد كه برجستگي اين سطوح در مقايسه با چاپ هاي ديگر به سادگي بوسيله انگشتان دست قابل لمس است.

10- طرح مخفي

با تغيير زاويه اسكناس به نحوي كه روي اسكناس بصورت افقي در مقابل چشم قرار گيرد در سمت چپ تصوير حضرت امام (ره) طرح مخفي بصورت عدد 20000 نمايان مي گردد.

مركب فلورسنت

با تابش نور ماوراي بنفش به قسمت روي اسكناس :

رنگ امضاء وزير امور اقتصادي و دارايي و رئيس كل بانك مركزي از مشكي به سبز فسفري تغيير مي نمايد.

قسمت هايي از طرح متمركز شده در وسط اسكناس به رنگ فسفري آبي و سبز تغيير مي نمايد.

الياف نامرئي در خميره كاغذ نيز به رنگهاي فسفري آبي ، قرمز ، سبز و زرد نمايان خواهند شد.

رنگ شماره سريال از قرمز به طلايي تغيير خواهد كرد.

با تابش نور ماوراي بنفش به قسمت پشت اسكناس :

بخشهايي از بالاي ميدان نقش جهان همچنين خطوط محوطه ميدان و گنبد مسجد به فيروزه اي فسفري تغيير رنگ خواهند داشت.

جعل، غيرممكن :

برای دانستن زمان اولین جعل اسکناس، شاید احتیاجی به مراجعه به تاریخ نباشد. با قطعیت می‌شود حدس زد کار جاعلان پول از همان موقع چاپ اولین اسکناس‌ها در چین شروع شده.

هر چه به زمان حال نزدیک‌تر بشویم، نقش دانش و فناوری در داستان پلیسی جعل و ضدجعل پررنگ‌تر می‌شود. دولت‌‌ها می‌خواهند اسکناس‌ها را طوری طراحی و چاپ کنند که کپی‌‌برداری غیرقانونی از آنها هر چه سخت‌تر باشد و جاعل‌ها هم همیشه دنبال روش‌هایی برای تقلید از تکنیک‌های جدید هستند.

طبیعی است که دلار آمریکا به‌عنوان رایج‌ترین پول دنیا، بیشتر از هر پول دیگری در معرض جعل در سراسر دنیا باشد. به همین دلیل، خزانه‌داری آمریکا هرچند سال یک‌ بار، تغییراتی در اسکناس‌های دلار ایجاد می‌کند. در این شماره، برای آشنایی با آخرین روش‌های جلوگیری از جعل پول، نگاهی داریم به نکات ایمنی به‌کار رفته در طراحی و چاپ 100دلاری‌های جدید- که تا چند ماه آینده وارد معاملات مالی خواهند شد- به‌همراه نقل‌قول‌هایی از ویکتور دنیس؛ یک جاعل حرفه‌ای  که یک بار به خاطر جعل 15میلیون دلار به زندان افتاده است.

مرکب با رنگ متغیر

رنگ مرکبی که اسکناس‌های 100دلاری فعلی با آن چاپ می‌شوند،‌ بسته به زاویه‌ای که به آن نگاه ‌مي‌کنیم، بین سبز تیره تا سیاه تغییر می‌کند. درآوردن این خاصیت برای جاعلان باسابقه، کار سختی نیست؛ کمی glitter (دانه‌هاي رنگي براق) را در آسیاب برقی خوب آسیاب کنید تا کاملا پودر بشود، بعد آن را با لاک الکل قاتی کنید و روی اسکناس‌تان بپاشید.

به چشم افراد معمولی،‌ تغییر رنگ ایجاد شده‌ به این روش با حالت اصلی فرقی ندارد.

در اسکناس‌های جدید، قرار است برای چاپ تصاویر و نوشته‌ها از مرکب‌های «متامتریک» استفاده بشود. این مرکب‌ها هم تغییر رنگ می‌دهند،‌ منتها در اینجا تغییر رنگ‌ وابسته به طول موج نوری است که به سطح مرکب می‌خورد و دیگر ربطی به زاویه دید ندارد؛ مثلا می‌شود مرکب‌ متامتریکی ساخت که در نور روز نامرئی باشد اما در مقابل نور لامپ‌های معمولی قابل دیدن بشود.

نقش زمینه کاغذ

تهیه کاغذ مناسب برای جعل اسکناس‌، از بخش‌هاي دشوار کار جاعلان پول است اما در مورد 100دلاری، قضیه کمی فرق می‌کند؛ نقش زمینه کاغذ و نخ اسکناس‌های 5 دلاری و 100دلاری، دقیقا مشابه و در یک جا هستند؛ بنابراین «اگر نوشته‌های روی 5 دلاری را پاک کنید، با کاغذ آن می‌توانید 100دلاری  بزنید».

قبل از انتشار گسترده‌100دلاری‌های جدید، قرار است 5 دلاری‌های جدید وارد مبادلات پولی بشوند که نقش زمینه کاغذ آنها هم به‌طور محسوسی بزرگ‌تر است و هم در جای دیگری کار نشده‌. همچنین ممکن است در خمیر کاغذ اسکناس‌های جدید از رشته‌هایی استفاده شود که در زیر نور ماوراي‌بنفش براق بشوند.

تصاویر پردردسر

همیشه یکی از دردسرهای اصلی جاعلان اسکناس، بازسازی دقیق عکس‌ها و تصاویری بوده که روی برگه‌های پول چاپ می‌شوند. امروزه بازار پر است از اسکنرهای بسیار دقیق و پرینترهای باکیفیت که با آنها کپی‌ها دقیقا برابر اصل شده‌اند؛ «خرابی‌های تصویر را می‌توانید با فتوشاپ درست کنید. شماره سریال اسکناس‌ها را هم می‌شود عینا کپی کرد و چسباند».

در طراحی اسکناس‌های جدید، تصاویر ویژه‌ای وجود دارد که اسکنرها و نر‌م‌افزارهای گرافیکی به آنها حساس هستند و روی آنها کاری انجام نمی‌دهند. همچنین در این اسکناس‌ها از الگوهای چندلایه و برجسته- مثلا در همان بخشی که منحنی‌های درهم‌رفته صورت بنجامین فرانکلین را می‌سازند- استفاده شده. این الگوها به‌قدری ظریف و دارای جزئیات هستند که کپی کردن آنها با پرینترهای دیجیتال موجود در بازار ممکن نیست.

نوشته‌های بسیار بسیار ریز

استفاده از نوشته‌های بسیار ریز- آن‌قدر ریز که توسط اسکنرها و دستگاه‌های کپی قابل تشخیص و کپی نباشد- از راهکارهای قدیمی برای جلوگیری از جعل است  اما جاعلان بااراده، برای این مشکل هم راه‌‌حل‌هایی پیدا کرده‌اند؛ «من با یک قلم راپید می‌توانم خطی نازک‌تر از موی انسان را به‌دقت کپی کنم».

در اسکناس‌های جدید، نوشته‌های ریز را روی بخش‌هایي می‌گذارند که در آنها سایر روش‌های ضدجعل مثل نقش کاغذ و برجستگی هم به‌کار رفته. این مسئله کار را برای جاعلان اساسا مشکل می‌کند. خود آنها هم تایید می‌کنند که تقلید همزمان مخلوط چند روش امنیتی بعضی وقت‌ها غیرممکن می‌شود.

نخ‌های امنیتی

در کاغذهای 100دلاری‌ فعلی که در سال1996 به گردش افتادند، نخی وجود دارد که روی آن «USA 100» حک شده. جاعلان می‌دانند این یکی را هم چطور شبیه‌سازی کنند؛ «حرف‌ها را روی یک کاغذ شفاف به اندازه نخ اسکناس پرینت بگیرید و بعد نخ را بین 2 برگه كاغذ چيني(شفاف) بگذارید».

نخ طراحی‌شده برای اسکناس‌های جدید دارای 650هزار برجستگی ریز شیشه‌ای است که به آنها ریزعدسی می‌گویند. این شیشه‌خرده‌های روی یک نوار چند میلی‌متری روی سطح اسکناس قرار می‌گیرند. وقتی نور به این باند شیشه‌ای می‌تابد، تصویر نوشته‌های ریز روی نخ با گرداندن اسکناس حرکت می‌کند. جعل این توهم تقریبا غیرممکن است.

قواعد جدید مبارزه با جعل

سیر دیجیتالی‌شدن در 20-10 سال اخیر تقریبا بر تمام قسمت‌های زندگی فردی و اجتماعی آدم‌ها تاثیر گذاشته؛ حتی بر حوزه وسیع جرم و جنایت. یکی از خلافکاری‌‌های قدیمی که از موج دیجیتالی‌شدن بیشترین استفاده‌ها را کرده، دایره جعل پول و اسناد بهادار است. امروزه می‌شود انواع و اقسام اسکنرهای دقیق و پرینترهای لیزری را به‌وفور و با قیمت ارزان از هر بازار رایانه‌ای تهیه کرد. رونـد پیشـرفت فناوری دستگاه‌هـای تصویربرداری و بازتولید دیجیتالی، به‌قدری سریع شده که دولت‌ها و دست‌اندرکاران نشر اسکناس متقاعد شده‌اند که باید تحولی اساسی در زمینه روش‌های جلوگیری از جعل به‌وجود آورد.

چند سال پیش در آمریکا به درخواست وزارت خزانه‌داری، کمیته‌ای از دانشمندان برجسته برای بررسی این موضوع تشکیل شد. جالب اینکه این گروه شامل متخصصان رشته‌هایی مانند علم مواد و اپتیک بود چون مسئله اصلی در طراحی پول‌های جدید- برخلاف گذشته- دیگر چاپ و کیفیت آن نیست؛ حالا دیگر مهم، موادی هستند که در ساخت اسکناس به‌کار می‌روند.

کمیته مذکور بعد از تحقیقات مفصل، گزارش کاملی را منتشر کرد که در آن ضمن بررسی وضعیت فعلی کار جاعلان، راهکارهایی برای مبارزه با جعل در آینده پیشنهاد شده بود. از بسیاری از این پیشنهادها در طراحی و چاپ 100دلاری جدید (مطلب اصلی صفحه را ببینید) استفاده شده است. اما شاید مهم‌ترین بخش این گزارش، نه روش‌های عملی پیشنهادی آن بلکه قواعدی است که در طراحی روش‌ها باید آنها را رعایت کرد.

به جز ارزاني و دوام، یکی از قواعد اصلي این است که روش‌های جدید ضدجعل باید به گونه‌ای باشند كه تشخیص آن برای هر فردی ممکن باشد یا دقیق‌تر بگوییم، اسکناس باید با کسی که می‌خواهد اصلی یا جعلی بودن آن را بفهمد، ارتباط برقرار کند؛ یعنی مثلا با فشار دادن یا خم کردن قسمتی از برگه اسکناس، اتفاقی بیفتد که کاملا قابل درک باشد (یک پیشنهاد فانتزی و جالب در این زمینه این بود که در بخشی از اسکناس، سلول‌های کوچک پیزوالکتریک کار گذاشته شود. با فشار دادن این سلول‌ها، جریان الکتریکی مختصری ایجاد می‌شود. این جریان می‌تواند چراغ‌‌های ال‌ای‌دی بسیار کوچکی را مثلا در داخل چشم‌های صورت روی اسکناس روشن کند).

از طرف دیگر هم نباید تعداد موارد امنیتی در طراحی اسکناس آن‌قدر زیاد، درهم‌رفته و پیچیده باشد که باعث سردرگمی مصرف‌کننده در تشخیص و تفکیک آنها باشد؛ مانند اتفاقی که درمورد اسکناس‌های یورو افتاده است.

یک اتفاق جالب :

يک قطعه اسكناس ‪۲۰دلاري كه بگونه‌اي تصادفي روي كاغذ همراه با برچسب ميوه چاپ شده بود، در يك حراجي بيش از ‪۲۵هزار و ‪۳۰۰دلار فروخته شد.

اين اسكناس در كنار تصوير اصلي خود برچسب رنگارنگ يك شركت توليد و عرضه ميوه را با خود دارد.

چاپخانه خزانه‌داري آمريكا آنرا در سال ‪۱۹۹۶چاپ كرد ولي هيچ كسي نمي‌داند برچسب چگونه به كاغذ اسكناس چسبيده است كه همين راز سبب شد ارزش اين اسكناس غيرعادي بيش از هزار برابر شود.

يك مجموعه‌دار ناشناس در شهر اورلاندو فلوريدا حاضر شد با پرداخت ‪۱۵ هزار و ‪۲۰۰دلار سود، اين اسكناس استثنايي را از مالك قبلي آن بخرد.

كارشناسان اصالت اين اسكناس را تاييد كرده و گفته بودند برچسب بيرون چاپخانه روي كاغذ چسبانده نشده بود.

كاغذ اسكناس براي تبديل به دلار سه بار از دستگاه براي چاپ رو، پشت، شماره سريال و مهرهاي خزانه‌داري يا بانك مركزي مي‌گذرد كه تمامي اين موارد نيز روي برچسب ميوه‌اي اسكناس نقش بسته است.